EKAP kayıtları üzerinden yapılan incelemelerde, bazı ihalelerin sınırlı sayıda teklif üzerinden sonuçlandırılması, “21/B istisnai bir ihale yöntemi olmaktan çıkıp rutin bir uygulamaya mı dönüştü?” sorusunu gündeme getirdi.
Kamu İhale Kanunu’nun 21/b maddesi; doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya idarece önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması ve işin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması gibi durumlarda pazarlık usulünün uygulanmasına imkan tanıyor.
Ancak Diyarbakır’da ortaya çıkan bazı ihale örnekleri, bu yöntemin kapsamının ne kadar geniş yorumlandığı konusunda soru işaretlerine neden oluyor.
TEMİZLİK MALZEMESİ DE 21/B, HIRDAVAT DA 21/B
Temizlik malzemesi, eldiven, hırdavat, cihaz, parke döşemesi ve lisans güncellemesi gibi önceden planlanması mümkün görünen mal ve hizmet alımlarında da 21/b yöntemine başvurulması, kamu kaynaklarının nasıl kullanıldığı konusunda eleştirileri beraberinde getiriyor.
Normal şartlarda daha geniş katılıma açık olması beklenen işlerin, sınırlı sayıda firmanın davet edildiği bir yöntemle gerçekleştirilmesi halinde rekabetin ne ölçüde sağlandığı da tartışılıyor.
Çünkü açık ihalede şartları taşıyan çok sayıda firma teklif sunabilirken, 21/b yönteminde idarenin davet ettiği firmalar üzerinden bir süreç yürütülüyor.
Bu durum da kamuoyunda şu soruyu gündeme getiriyor:
Daha fazla firmanın teklif vermesinin mümkün olduğu bir iş neden daha dar bir rekabet ortamında gerçekleştiriliyor?
KAMU DAHA PAHALIYA MI ALIYOR?
İhalelerde asıl tartışılması gereken noktalardan biri de fiyatlar. Eğer bir mal veya hizmet alımı açık ihale yöntemiyle daha geniş bir rekabete açılabilecekken, sınırlı sayıda firmanın davet edildiği 21/b yöntemiyle gerçekleştiriliyorsa, “Kamu aynı işi daha uygun fiyata alabilir miydi?” sorusunun cevabı önem kazanıyor.
Özellikle yaklaşık maliyet ile ihale bedeli arasındaki fark, teklif veren firma sayısı, davet edilen firmaların kimler olduğu ve aynı veya benzer işlerin daha önce hangi bedellerle gerçekleştirildiği birlikte incelendiğinde, kamu kaynaklarının ne kadar etkin kullanıldığı daha net ortaya çıkabilir.
BİR VEYA İKİ TEKLİF YETERLİ Mİ?
EKAP kayıtlarında bazı ihalelerin bir veya iki geçerli teklif üzerinden sonuçlandığı görülürken, bu durum tek başına mevzuata aykırılık anlamına gelmese de rekabetin gerçek anlamda oluşup oluşmadığı konusunda kamuoyunun soru sormasını gerektiriyor.
Özellikle aynı kurumun benzer nitelikteki işleri tekrar tekrar 21/b yöntemiyle gerçekleştirmesi halinde, bunun gerekçelerinin kamuoyuna açık ve anlaşılır şekilde ortaya konulması önem taşıyor.
Zira 21/b’nin amacı, idarelerin normal ihale süreçlerinden kaçınmasını sağlayan kolaylaştırılmış bir yöntem oluşturmak değil; kanunda belirtilen olağanüstü ve ivedi durumlarda kamu hizmetinin gecikmeden yürütülmesini sağlamak.
‘İSTİSNA’ NEDEN BU KADAR SIK KULLANILIYOR?
Diyarbakır’da tartışmanın merkezinde tam da bu soru bulunuyor: Gerçekten bu kadar çok öngörülemeyen ve acil durum mu yaşanıyor, yoksa 21/b yöntemi bazı kurumlar açısından daha kolay ve hızlı bir ihale yöntemi haline mi geldi?
Bu sorunun cevabı, tek tek ihalelerin belgeleri ve gerekçeleri incelenerek ortaya konulabilir.
Burada mesele yalnızca ihalenin kimin aldığı değil; kamu parasının neden o yöntemle harcandığı, neden o firmaların davet edildiği, kaç firmanın teklif verdiği ve aynı iş için daha geniş rekabet sağlansaydı kamu açısından daha uygun bir sonuç ortaya çıkıp çıkmayacağıdır.
İHALELER TEK TEK MERCEK ALTINA ALINACAK
Diyarbakır’da 21/b yöntemiyle gerçekleştirilen kamu ihaleleri bundan sonraki süreçte tek tek incelenecek.
İhalelerin gerekçeleri, yaklaşık maliyetleri, teklif sayıları, ihale bedelleri ve benzer işlerin geçmiş dönem fiyatları karşılaştırılacak.
Amaç herhangi bir kurumu veya firmayı peşinen suçlamak değil; kamu kaynaklarının hangi yöntemlerle ve hangi bedeller üzerinden kullanıldığını kamuoyunun bilgisine sunmak.
Ancak ortaya çıkacak tablo, 21/b yönteminin gerçekten zorunlu ve istisnai durumlarda mı kullanıldığını, yoksa bazı kurumlarda “ihaleyi daha dar bir rekabet ortamında yapmanın pratik yolu” haline gelip gelmediğini gösterecek.
Kaynak: Son Haberlerim
