Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla tırmanan gerilim, Türkiye’de tarım sektörünü "maliyet kıskacına" aldı. Küresel enerji ve emtia piyasalarındaki dalgalanma nedeniyle üre gübresinin tonu bir ayda 35 bin liraya dayanırken, mazotun litre fiyatının kısa sürede 80 lirayı bulacağı öngörülüyor. Uzmanlar, artan maliyetlerin tarımsal üretimi düşüreceği ve mutfaktaki yangını büyüteceği konusunda uyarıyor.
GÜBREDE %60’A VARAN ARTIŞ: TONU 35 BİN LİRA
Savaş öncesi küresel piyasalarda tonu 430-490 dolar bandında seyreden üre gübresi, jeopolitik risklerin ardından 700 dolar eşiğini aştı. Türkiye’nin gübre hammaddesinde yüzde 90’ın üzerinde dışa bağımlı olması, bu artışın iç piyasaya "şok" etkisiyle yansımasına neden oldu. Son bir ayda 21-25 bin lira aralığında satılan üre gübresinin tonu 34-35 bin liraya yükseldi.
MAZOTTA '80 LİRA' KORKUSU
Yıl başında 54 lira seviyelerinde olan mazot, enerji koridorlarındaki güvenlik riskleri nedeniyle 72 liraya ulaştı. Sektör temsilcileri, lojistik ve arz güvenliği endişeleriyle bu rakamın kısa süre içinde 80 liraya çıkabileceğini belirtiyor. Çiftçi, traktörünü kontağını çevirmekte zorlanırken; üretim maliyetlerindeki bu artışın doğrudan gıda fiyatlarına yansıması bekleniyor.
BAKANLIKTAN 'KRİZ' ÖNLEMLERİ
Tarım ve Orman Bakanlığı, arz güvenliğini sağlamak adına bir dizi acil kararı devreye aldı:
- Gübre ithalatında gümrük vergisi sıfırlandı.
- Yerli üretimin iç piyasaya sunulması için gübre ihracatı yasaklandı.
- Amonyum nitrat kullanımına geçici izin verildi.
Ancak bu adımlara rağmen, 2025 yılı verileri tablonun ciddiyetini ortaya koyuyor. Bakanlık verilerine göre, 2025’te gübre üretimi yüzde 3 azalarak 4,57 milyon tona, tüketim ise yüksek fiyatlar nedeniyle yüzde 6 düşerek 6,55 milyon tona geriledi.
"GIDA GÜVENLİĞİ RİSK ALTINDA"
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), yaşanan bu süreci "küresel gıda güvenliği üzerinde ciddi bir tehdit" olarak tanımladı. Uzmanlar, gübre kullanımının azalmasının dekar başına verimi düşüreceğini, bunun da önümüzdeki dönemde raflardaki etiketlere "ek zam" olarak döneceğini vurguluyor.
