Malatya'nın sallanmasıyla birlikte, uzmanların uzun süredir işaret ettiği iki kritik şehir yeniden gündemin merkezine oturdu: Bingöl ve Erzincan. 5,6’lık son sarsıntı, asıl korkulanın habercisi olarak değerlendiriliyor.
Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO), tam 5 yıl önce hazırladığı “Fay Üzerinde Yaşayan Kentlerimiz ”başlıklı çarpıcı raporla aslında bugünleri anlatmıştı. Raporda yer alan en çarpıcı tespit şuydu: Bingöl ve Erzincan'da beklenen deprem 8 büyüklüğüne ulaşabilir. Bu ölçekte bir sarsıntı, sadece yıkım değil, felaket senaryolarını da beraberinde getirecek.
Yedisu Fayı’nın Kıskacındaki İller
Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın (KAF) doğu ucunda yer alan Yedisu Fayı, Erzincan (Üzümlü civarı) ile Bingöl (Yedisu ilçesi) arasında bir tehlike koridoru oluşturuyor. Uzmanlara göre, bu fayın üreteceği büyük bir deprem sadece bu iki ili değil, Tunceli, Erzincan, Elazığ, Muş ve Diyarbakır gibi geniş bir çevreyi de doğrudan tehdit ediyor.
Erzincan: Alüvyon Zemin ve Geçmişin Ağırlığı
Raporda Erzincan için adeta ‘zaman bombası’ tanımı yapılıyor. Kent, dünyanın en aktif faylarından biri olan Kuzey Anadolu Fayı’nın tam üzerine oturuyor. Ancak asıl korkutucu olan, zeminin alüvyon yapısı: Bu tür zemin, deprem dalgalarını adeta büyüterek binalara iletiyor. Raporda Erzincan için şu ifadeler yer alıyor:
“160 bin nüfuslu Erzincan merkez, binalarının altından diri fay geçen bir kent. Tarihinde 8’e yakın depremler yaşamış olan Erzincan, daha küçük bir depremde bile yüzey kırılması ve güçlü sarsıntıyla büyük yıkım yaşayabilir.”
Bingöl: Açık Tehlike ve İnşa Edilen Risk
Bingöl için de durum farksız. Alüvyon zemin yapısı ve fay hatlarının şehrin altından geçmesi, Bingöl’ü Türkiye'nin en yüksek riskli bölgelerinden biri yapıyor. Raporda en dikkat çeken uyarı, sadece mevcut yapılaşmayla ilgili değil:
“1900’den beri Bingöl depremlerle sayısız can kaybı verdi. Buna rağmen kent merkezinin yanı sıra Karlıova, Yedisu ilçeleri ve 36 köy doğrudan fay hatları üzerinde. En vahimi ise, kamu kurumlarının yeni yerleşim alanlarını dahi bu fay zonlarına inşa etmesi. Bu, bilinçli bir risk yönetimi değil, açık bir tehlikeyi davet etmektir.”
JMO’dan Yeni Çağrı: Veri Paylaşılsın, Yönetmelik Yenilensin
Malatya depremi sonrası bir açıklama daha yapan Jeoloji Mühendisleri Odası, Doğu ve Güneydoğu Anadolu için acil adımlar atılması gerektiğini vurguladı. Öne çıkan talepler şöyle:
- Haritalar Güncellensin:Malatya, Elazığ, Adıyaman ve Kahramanmaraş başta olmak üzere tüm bölgenin jeoloji haritaları en son teknolojiyle yeniden çıkarılmalı.
- Diri Fay Haritası Kamuoyuyla Paylaşılsın: Halkın ‘altında fay var mı yok mu’yu öğrenme hakkıdır. Bu veriler şeffaf bir şekilde herkesin erişimine açılmalı.
- Yönetmelik Elden Geçirilmeli: Yeni fay verileri ışığında, Deprem Tehlike Haritası ve Bina Deprem Yönetmeliği derhal güncellenmeli.
Oda ayrıca TBMM'ye de sert bir çağrıda bulundu: "Afet Risk Azaltma Kanunu" ivedilikle çıkarılmalı. Artık sadece deprem sonrası değil, öncesinde riskleri ortadan kaldıracak politikalar hayata geçirilmelidir.
