ABD’de Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluklarını korumak için mücadele ettiği ara seçimlerin yapıldığı gün, Başkan Donald Trump’tan İsrail’e yönelik dikkat çeken bir açıklama geldi. Fox News’in “Fox & Friends” programına konuk olan Trump, Washington yönetiminin İsrail’e sağladığı yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık askeri yardımın yıl sonunda sona ereceğini duyurdu.
Trump, kararın yeni alınmadığını ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile aylar önce bu konuda mutabakata vardıklarını ifade etti.
NETANYAHU İLE YARDIMLARIN SONLANDIRILMASI KONUSUNDA ANLAŞTIK
İsrail’e yönelik askeri desteğin geleceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Trump, iki ülke arasında yapılan görüşmeler sonucunda yardımın durdurulması konusunda anlaşma sağlandığını belirtti.
ABD Başkanı, İsrail’e her yıl yaklaşık 4 milyar dolar aktarıldığını hatırlatarak, bu ödemelerin sona erdirilmesi konusunda Netanyahu ile uzlaştıklarını söyledi.
Trump, İsrail’in finansal açıdan artık bu desteğe ihtiyaç duymadığını ileri sürerken, ihtiyaç ortaya çıkması halinde ABD’nin yeniden yardım sağlayabileceğini de dile getirdi.
TRUMP: İSRAİL’E VERİLEN YARDIMLAR SİYASİ TARTIŞMAYA DÖNÜŞTÜ
Trump’ın açıklamasında öne çıkan başlıklardan biri de İsrail’e yapılan yardımların ABD iç siyasetindeki yeri oldu.
Yıllık milyarlarca dolarlık askeri desteğin Demokrat siyasetçiler tarafından Cumhuriyetçilere yönelik eleştirilerde kullanıldığını savunan Trump, bu konunun siyasi bir tartışma aracı haline geldiğini belirtti.
ABD Başkanı, İsrail’in artık kendi ihtiyaçlarını karşılayabilecek durumda olduğunu savunarak yardımların sona erdirilmesinin bu tartışmaları da ortadan kaldıracağını ifade etti.
İsrail’e verilen askeri desteğe yönelik eleştirilerin özellikle Gazze’deki savaşın ardından Amerikan kamuoyunda daha fazla gündeme gelmesi, kararın siyasi önemini artırdı.
Haziran ayında Quinnipiac Üniversitesi tarafından yapılan araştırmada, katılımcıların yüzde 48’i ABD’nin İsrail’e gereğinden fazla destek verdiğini düşündüğünü belirtti. Demokrat seçmenler arasında bu görüşü paylaşanların oranı ise yüzde 66 olarak kaydedildi.
CUMHURİYETÇİLER ARA SEÇİMLERDE ZORLANIYOR
Trump’ın yardım kararını açıkladığı gün ABD’de Kongre ara seçimleri gerçekleştirildi. Seçmenler, Temsilciler Meclisinin 435 sandalyesi ile Senatodaki 35 sandalye için oy kullandı.
Cumhuriyetçiler, Kongre’deki çoğunluklarını korumaya çalışırken ekonomik sorunlar ve hayat pahalılığı seçimlerin en önemli gündem maddeleri arasında yer aldı.
Associated Press’in aktardığı AP-NORC araştırmasına göre, Amerikalıların yalnızca yüzde 17’si Trump’ın hayat pahalılığıyla mücadelesini başarılı buluyor. Başkanın ekonomi yönetimine destek verenlerin oranı ise yüzde 26 seviyesinde bulunuyor.
Ara seçimler öncesinde ekonomik memnuniyetsizliğin artması ve İran savaşıyla ilgili gelişmelerin gündemde olması, Cumhuriyetçilerin seçim sürecindeki siyasi baskısını artırdı.
Trump’ın İsrail’e yönelik askeri yardımları sona erdirme açıklaması da bu kritik siyasi atmosferde geldi.
ABD-İSRAİL ANLAŞMASI 2028’E KADAR DEVAM EDİYOR
Trump’ın açıklaması, iki ülke arasında yürürlükte bulunan askeri yardım anlaşmasının geleceğine ilişkin soru işaretlerini beraberinde getirdi.
ABD ile İsrail arasında 2016 yılında imzalanan 10 yıllık mutabakat kapsamında Washington yönetimi, İsrail’e toplam 38 milyar dolarlık askeri destek sağlamayı taahhüt etmişti.
2028 yılına kadar geçerli olan anlaşma çerçevesinde İsrail’e yıllık 3,8 milyar dolar yardım öngörülüyor. Bu tutarın 3,3 milyar doları askeri finansman, 500 milyon doları ise füze savunma sistemleri için ayrılıyor.
Trump’ın yıllık yaklaşık 4 milyar dolarlık yardımın 2026 sonunda durdurulacağını açıklaması, mevcut anlaşmanın nasıl uygulanacağı konusunda belirsizlik oluşturdu.
Yardımların hangi hukuki ve idari mekanizmayla sona erdirileceği ya da mevcut anlaşmanın nasıl değiştirileceği konusunda henüz ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.
İSRAİL’E ASKERİ DESTEK ABD’DE SİYASİ AYRIŞMAYI DERİNLEŞTİRİYOR
İsrail’e sağlanan askeri yardımlar, ABD Kongresi’nde de uzun süredir tartışma konusu olmaya devam ediyor.
Temmuz ayında Temsilciler Meclisinde İsrail’e verilen yıllık 3,3 milyar dolarlık askeri finansmanın kesilmesini öngören önerge reddedilmişti. Ancak çok sayıda Demokrat milletvekilinin yardımın sonlandırılmasını desteklemesi, konuya ilişkin siyasi görüş ayrılıklarını gözler önüne sermişti.
Trump’ın ara seçim günü yaptığı açıklama, İsrail’e yönelik askeri desteğin ABD siyasetinde giderek daha fazla tartışılan bir mesele haline geldiğini ortaya koydu.
Yardımların 2026 sonunda sona erdirilmesine ilişkin planın nasıl uygulanacağı ise önümüzdeki dönemde Washington ile Tel Aviv arasındaki ilişkilerin önemli gündem başlıklarından biri olacak.
AZİZ ÖNAL/BİNGÖL GÜNCEL TV
